تبلیغات
بنه وار طایفه شهنی - سرزمین بختیاری
 
بنه وار طایفه شهنی
دوشنبه 14 دی 1394 :: امین احمدی بیرگانی

سرزمین کنونی بختیاری هزاران سال است که ماوا و سکونت گاه گروههای مختلف انسانی است. شواهد گوناگون نشان می دهد كه سرزمین باستانی «قوم لر» دهها هزارسال پیش مسكونی بوده است. منابع و امكانات طبیعی خدادادی از قبیل: آب، جنگل، مراتع، بارندگی مناسب، آبگیرهای فراوان و درّه های مستعد برای كشاورزی این سرزمین را به یكی از بهترین زیستگاهها و محل تجمع و سكونت گروههای انسانی در گذشته تبدیل نموده بود، بعلاوه این امكانات در بلندیهای زاگرس و دامنه های آن، محیط مناسبی برای رویش نباتات علوفه ای و گونه های مختلف حیوانات فراهم کرده بود. كاوشهای باستان شناسی نشان می دهد كه قدمت سكونت انسان در این منطقه به چهل هزار سال می رسد. بازمانده های فرهنگی دوران پارینه سنگی، میانه سنگی، نوسنگی و شهرنشینی در این ناحیه به چشم می خورد. سرزمین بختیاری از جمله محدود سرزمینهایی است كه انسان برای اولین بار به اهلی كردن حیوانات و نباتات پرداخته یا به دیگر سخن، زندگی ده نشینی و كشاورزی را كه لازمه ی پیدایش تمدن است آغاز كرده است(امان الهی ، 1374 :25 ) در كتاب «خلاصه ی تاریخ هنر» آمده است كه: «از دوره ی پارینه سنگی نجد ایران، در كاوش غاری در تنگ پبده [كوههای بختیاری در شمال شرق شوشتر] ابزارها و سلاحهایی از سنگ ناصاف [چكش، پیكان، تیغه و تبرسنگی] و در نواحی همیان و میرملاس و دوشه از توابع لرستان تصاویر جانوران و آدمیان منقوش بر صخره های قائم به رنگهای سیاه و زرد و سرخ یافت شده است كه قدمتشان به حدود 15 هزار سال قبل از میلاد می رسد. صاحبان این آثار از راه شكار دسته جمعی و صید ماهی و گردآوری ریشه و بَرِ گیاهان غذای خود را به دست می آورده اند.»( مرزبان ، 1379 : 25)

انسان شناسان معتقدند كه انقلاب بزرگ نوسنگی یا پیدایش كشاورزی و تولید خوراك در نواحی شمال خلیج فارس تا سوریه اتفاق افتاده است كه به «هلال حاصلخیز» شهرت دارد. كشت نباتات و غلات از این ناحیه آغاز گردید.

تپه ماهورها و دامنه های شمال و شمال شرق خوزستان كه بخشی از قلمرو قوم لر می باشد، با ارتفاع نسبی 300 تا 1500 متر و متوسط بارندگی 300 تا 500 میلی متر در سال شرایط مساعدی برای رویش نباتات و كشت غلات فراهم ساخته است، در محدوده ی «هلال بارور» قرار دارد. همچنین برخی از حیوانات بویژه بز در كوههای لرستان و بختیاری اهلی گردید.هنری تی رایت باستان شناس امریكایی در سالهای 76-1975 م. در شمال شرقی خوزستان در دشت ایذه، ایوه و دشت گل به مطالعات باستان شناسی مبادرت نمود و از حیات مستمر و فعال گروههای انسانی در 6 تا 7 هزار سال پیش از میلاد در این مناطق گزارش داد. نگارنده نیز در سال 1369 هـ .ش. تیغه و پیكانهای سنگی كه احتمالاً متعلق به دوره نوسنگی بوده است در اداره ی میراث فرهنگی شهرستان ایذه مشاهده كردم كه بنا به اظهار سرپرست اداره ی مزبور در منطقه هلایجان كشف شدند.

در هزاره ی پنجم تا سوم قبل از میلاد در دوره ی «مس و سنگ» شاهد ظهور قوم عیلام هستیم كه از كوهها به دشت سرازیر شده و تمدّن تكامل یافته ای را تأسیس نمودند. حدود چهارهزار سال قبل از میلاد مسیح . . . در سرزمینی كه شامل خوزستان، لرستان، پشتكوه و كوههای بختیاری است حكومت عیلام رشد و تكامل یافت. مردم عیلام دولت خـود را آنشـان یا آنــزان می خواندند و ظاهراً به زبان آنزانی تكلم می كردند.»(راوندی ، 1356: 138 )بیشترین آثار برجای مانده از دوره ی عیلامی در محدوده ی شهرستان ایذه قرار دارد كه شامل چندین كتیبه به خط میخی و صدها نقش برجسته بر روی سنگها، صخره ها و كوهها می شود و به همین علت باستان شناسان این منطقه را سرزمین سنگ نگاره ها نام نهاده اند.مصنوعات فلزی فراوانی مربوط به عصر آهن شامل: انواع سلاحها، پیكره های كوچك اندام آدمی، ابزارهای مخصوص اسب، سنجاقها و دهها ابزار و وسیله ی دیگر در لرستان كشف شده است كه از زندگی گسترده گروههای كثیری از انسانها حكایت دارد. در هزاره ی دوم قبل از میلاد «اكوم» حكومت كاسیان را در بخش علیای سرچشمه های كارون در كوههای بختیاری تأسیس نمود. از حدود 700 سال قبل از میلاد مسیح نیز آریاییها وارد این منطقه شدند و دولت جدیدی تأسیس نمودند. پارسیان « در حدود 700 سال قبل از میلاد در پارسوماش در كوههای فرعی سلسله جبال بختیاری در مشرق شوشتر، ناحیه واقع در دو سوی ساحل كارون نزدیك انحنای بزرگ این شط پیش از آنكه به سوی جنوب برگردد مستقر شدند. عیلام دیگر در این زمان آن قدرت را نداشت كه از استقرار آنان در این ناحیه مخالفت كند . . . چیش پیش پسر و جانشین هخامنش پیشتر عنوان پادشاه شهر انشان یافته و ناحیه مزبور را تا شمال پارسوماش اشغال كرده بود.»(گیرشمن ،1372 :124،125)

اما با ورود آریایی ها به این منطقه ، آریایی ها تبدیل به قوم غالبی شدند که فرهنگ و زبان خود را غالب کردند و رواج دادند.محکم ترین دلیل «گویش » بختیاری هاست که امتداد زبان پهلوی رایج در بین پارسیان قبل از اسلام است. آداب ، رسوم و سنن فراوان دیگری نیز پیوستگی بختیاری ها را با پارسیان روایت می کند. تا جایی که برخی از منابع عقیده دارند که لرها و بختیاری ها بازماندگان قبیله های« مارافیان » و « ماسپیان» پارسی هستند که نخستین قبیله هایی بودند که به کوروش پیوستند.(راولینسون ، )شاید هم بازماندگان قبیله «اسه گرته»( اسه = سنگ ، گرته = غار) باشند که در کوهستان های زاگرس و درون غارها زندگی می کردند.

در یكی از لوحه های مكشوفه ، كورش خود را پادشاه آنزان می داند. وی درآنزان ایالت شرقی ایلام که سرزمین کنونی بختیاری بخشی از آن بود، ، اولین حكومت پارسی را بنیان نهاد. با فروپاشی دولت هخامنشی به وسیله ی اسكندر مقدونی، جانشینان اسكندر بر مناطق مختلف ایران حكومتهایی را بنیان نهادند. بسیاری از نظامیان مقدونی و یونانی در كشور ایران سكونت دائم اختیارکردند و کلنی های یونانی در سراسر ایران از جمله در حوالی ایذه تأسیس کردند که سبب گردید فرهنگ هلینی و یونانی تأثیرات فراوانی از خود در این مناطق بر جای گذارد. مجسمه های مكشوفه ی افراد و رب النّوعها در معبد شمی، در حومه ی ایذه بیانگر حضور فرهنگ یونانی در این منطقه می باشد. رقص گروهی بختیاری ها را به یونانی ها نسبت می دهند. « دیترامان » ( 1369) نیز کاشت درخت انگور را ارمغان حضور یونانی ها در خاک بختیاری می داند. تمدن الیمایی تحت تاثیر عیلامی ها ، هخامنشی ها و یونانی ها همزمان با دوره سلوکی و انقراص هخامنشیان و تشکیل امپراطوری اشکانی در محدوه ایذه ، مسجد سلیمان ، سوسن ، بازفت و شیمبار رونق گرفت. آثار برجای مانده از این مردم حکایت از آن دارد که حکومت محلی مستقل و مقتدری برپا کرده بودند تا سرانجام به اشکانی ها ملحق شدند.

در دوره ی پارتی مناطق لرنشین مورد توجه بوده اند و دلایل عدیده حكایت از آن دارد كه یكی از مراكز مهم جمعیتی و یكی از سكونتگاههای فصلی اشكانیان بوده است، معبد شمی، مجسمه برنزی معروف «مرد پارتی» و نقش برجستة مهرداد اول در حومه ایذه این ادعا را ثابت می كند. احتمالاً جاده ی دزپارت یا دسپارت یا دسفارد كه یكی از مهمترین راههای ارتباطی بختیاریها می باشد، منسوب به پارت ها باشد.در دوره ی ساسانی نیز مناطق لرنشین به دلیل اشتراك نژادی با ساسانیان و همجواری با ایالت فارس همچنـان پررونق و از مراكز مهم جمعیتی قلمداد می شده است. بسیاری از راهها و پلهای مناطق لرنشین در این دوره احداث یا مرمت و بازسازی شده اند.بخش وسیعی ار سرزمین لرستان در این دوره از لحاظ تقسیمات کشوری جزء سرزمین « پهله» یا « پهلو» بوده است که بعدها جبال نامیده شد





نوع مطلب : تاریخ بختیاری، 
برچسب ها : تاریخ بختیاری، سرزمین بختیاری، قدمت بختیاری، بختیاری وایران باستان،
لینک های مرتبط :
دوشنبه 12 تیر 1396 04:19 ب.ظ
Hi there i am kavin, its my first occasion to commenting anywhere, when i read this paragraph i thought i could also make comment due to this brilliant paragraph.
چهارشنبه 3 خرداد 1396 07:38 ب.ظ
Howdy! Do you use Twitter? I'd like to follow you if that would be okay.

I'm definitely enjoying your blog and look forward
to new updates.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





مدیر وبلاگ : امین احمدی بیرگانی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :